DU LỊCH CỘNG ĐỒNG MĂNG ĐEN — PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC

DU LỊCH CỘNG ĐỒNG GẮN VỚI BẢN SẮC VĂN HOÁ

Tại thôn Kon Vơng Kia ở thị trấn Măng Đen, các hội viên phụ nữ người Mơ Nâm đã hình thành nhiều mô hình gắn với du lịch cộng đồng và dịch vụ Măng Đen, gồm homestay, ẩm thực bản địa, nghề đan lát và múa xoang cồng chiêng. Điểm đáng nói không nằm ở số lượng mô hình, mà ở chỗ chúng tạo ra thu nhập mà vẫn giữ được hồn cốt văn hoá ngay trong hoạt động du lịch.

Lực lượng cộng đồng như đội cồng chiêng, múa xoang hay nhóm truyền dạy kỹ năng văn hoá cho thế hệ trẻ cũng được đầu tư và hỗ trợ để phục vụ du khách theo cách tự nhiên, chân chất và có chiều sâu, chứ không biến thành một màn trình diễn vô hồn.

Chính quyền địa phương đồng thời cải tạo cảnh quan xanh – sạch – đẹp ở các thôn vùng đồng bào DTTS, mở các lớp tập huấn về làm du lịch cộng đồng để nâng năng lực vận hành dịch vụ. Muốn nhìn rõ bối cảnh vì sao mô hình này xuất hiện và được đẩy lên, anh nên xem thêm bài Hành trình phát triển của du lịch Măng Đen.

HÌNH THÀNH LỰC LƯỢNG HOMESTAY & DỊCH VỤ BẢN ĐỊA

Tính đến hiện tại, nhiều thôn trong khu vực đã hình thành các cơ sở lưu trú – homestay do chính người dân DTTS làm chủ. Ở thị trấn Măng Đen có khoảng 10 hộ đồng bào tham gia cung cấp dịch vụ homestay; riêng thôn Kon Chênh (xã Măng Cành) có 9 cơ sở và vẫn đang tiếp tục hoàn thiện để phục vụ khách.

Các homestay này có ý nghĩa nhiều hơn chuyện ngủ nghỉ. Chúng gắn với không gian sống bản địa, giúp du khách tiếp cận đời sống cộng đồng ở khoảng cách gần hơn, đồng thời giữ lại những yếu tố tưởng nhỏ mà quan trọng như nhà ở truyền thống, nếp sinh hoạt, phong tục và ẩm thực hằng ngày.

VĂN HÓA DTTS ĐƯỢC GIỮ GÌN QUA DU LỊCH

Tại xã Đăk Tăng, các đội cồng chiêng, múa xoang và những lớp truyền dạy hát giao duyên, nghề rèn, chế tác nỏ, chế biến rượu cần… được duy trì đều đặn. Đây là các hoạt động vừa hấp dẫn du khách, vừa giúp thế hệ trẻ còn có cơ hội chạm vào văn hoá của chính cộng đồng mình.

Địa phương cũng chú trọng xây dựng các hội quán Du lịch – Nông nghiệp để kết nối người dân, du khách và dịch vụ cộng đồng như homestay, hướng dẫn viên bản địa, sản phẩm thủ công và tour trải nghiệm. Đây là chi tiết quan trọng, vì nó cho thấy mô hình đang đi theo hướng hệ thống chứ không phải từng hộ mạnh ai nấy làm.

MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG ĐANG ĐI ĐÚNG HƯỚNG

Theo định hướng phát triển đến năm 2030, tỉnh Kon Tum lựa chọn 10 làng DTTS tại Kon Plông làm điểm phát triển du lịch cộng đồng bền vững. Trong đó có các làng như Kon Pring, Kon Vơng Kia, Kon Leeng, Kon Chênh, Kon Tu Rằng, Rô Xia, Vi K’Tầu…

Việc lựa chọn theo cụm như vậy không phải để làm phong trào cho vui. Nó tạo ra một mạng lưới điểm đến liên kết, buộc hành trình Măng Đen phải dày hơn về trải nghiệm và bớt phụ thuộc vào một vài điểm check-in quen mặt.

Nếu nhìn xa một chút, đây là hướng làm có tầm nhìn hơn kiểu gom khách về một chỗ, đánh trống một tiếng rồi thôi. Làm đúng, du khách sẽ không chỉ nhớ Măng Đen vì mát, mà còn nhớ vì có nhiều lớp văn hoá khác nhau để khám phá.

LỢI ÍCH CỦA DU LỊCH CỘNG ĐỒNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN

Phát triển du lịch gắn với cộng đồng giúp:

• Tăng thu nhập từ homestay, ẩm thực và sản phẩm truyền thống.
• Tạo thêm việc làm cho nghệ nhân và hộ gia đình DTTS.
• Bảo tồn văn hoá thông qua sinh hoạt, lễ hội và nghệ thuật trình diễn.
• Kéo dài thời gian lưu trú của du khách nhờ trải nghiệm sâu và khác biệt.

Điểm đáng giá nhất nằm ở chỗ: du lịch cộng đồng không chỉ là một kiểu trải nghiệm mới cho khách, mà còn là phương thức để văn hoá tiếp tục sống trong đời thường của người dân. Văn hoá mà còn sống thì mới bền. Văn hoá chỉ để diễn thì sớm muộn cũng thành hàng mẫu.

CẬP NHẬT & GỢI Ý ĐỌC TIẾP

Du lịch cộng đồng Măng Đen đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang một hệ thống dịch vụ bền vững, nơi mỗi homestay, mỗi tiết mục cồng chiêng và mỗi sản phẩm thủ công là một mảnh ghép của toàn bộ bức tranh trải nghiệm. Với sự tham gia của chính quyền, cộng đồng và các đối tác xã hội, hướng đi này đang góp phần đưa dịch vụ Măng Đen trở thành lựa chọn hấp dẫn cho du khách muốn đi sâu hơn vào thiên nhiên, văn hoá và đời sống bản địa.